unite02

YENİLİKLERİN YAYILMASI “YAYILIM ARAŞTIRMALARI TARİHİ” 2.BÖLÜM

Yeniliklerin yayılması ile ilgili araştırmalar on yıllarca önce başlamış ve birbirinden bağımsız olarak devam etmiştir.Her biri bir konu üzerine çalışmıştır.Örneğin kırsal sosyoloji araştırmacıları teknik yeniliklerin tarım sektörüne girmesini araştırırken,eğitim araştırmacıları yeni eğitim fikirlerinin eğiticiler arasında nasıl yaygınlaştığını araştırmışlardır.Her ne kadar birbirlerinden bağımsız çalışsalar da ortak sonuçlara ulaşmışlardır. Her biri kendi ekolünde görünmeyen okul oluşturan bu akademisyenler 1960’lardan sonra diğer ekollerde yapılan çalışmalardan haberdar olmaya başlamış ve gelişmeler birbirini izler olmuştur. GABRİEL TARDE VE TAKLİT Jean-Gabriel De Tarde Fransız yazar, sosyolog ve düşünürdür. G. Tarde’ın 19.’uncu yüzyılın sonunda ve 20.’nci yüzyılın başında yaşayan sosyologlar arasındaki yeri büyüktür. Fransa’nın küçük bir kentinde doğan G. Tarde hakimlik, cinayet istatistikçiliği, gazete yazarlığı, nihayet 1900’den sonra da modern felsefe profesörlüğü yapmıştır. Güçlü bir yazar ve engin bir düşünür olan Tarde, sosyolojiye, sosal psikolojiye, kriminolojiye, ekonomiye, felsefeye yepyeni fikirler ve kuramlar getirmiştir. Fikirleri, sosyal davranışın tanımlanmasında bazı sosyolog ve sosyal psikologlara esin kaynağı olmuştur. Tarde, "Toplum taklittir" diyerek insanların kişisel farklılıklarına rağmen nasıl olup da benzer davranışlar göstererek bir sosyal düzen kurabildikleri sorusuna çözüm aramıştır. İNGİLİZ,ALMAN-AVUSTURYA YAYILIMCILAR Tarde’ın hemen ardından İngiltere,Almanya-Avusturya’da antropologlar arasında bir akım ortaya çıkmıştır.Bunlar aynı şeyleri ifade etmelerine rağmen Tarde hakkında ve eserleri hakkında bilgi sahibi değildi.Temel olarak söyledikleri;sosyal değişiklikler yeniliklerin dışarıdan o topluma başka bir toplumdan girmesi ile başlar.Onlara göre bütün yenilikler tek bir kaynaktan çoğalır.Bu görüş paralel yenilik kavramına ters düşmektedir.Avrupalı araştırmacıların en önemli katkısı yenilik konusunu diğer sosyal bilimcilerin dikkate almasına ve araştırmalarında kullanmalarını sağlamak olmuştur.1920’lerden sonra ABD’li araştırmacılar asıl olarak bu alana çok büyük katkılar vermiştir. 1-ANTROPOLOJİ ANTROPOLOJİK ARAŞTIRMA GELENEĞİ Bu gelenek daha çok araştırmacının gözlemlerine dayanır.Antropolog birkaç yıl araştırma yapacağı köyün veya araştırma konusunun insanları içinde yaşar.Araştırma mekanı ve temsil yeteneği kısıtlıdır.Buradan elde edilen sonuçlar genellenemez. Perulu kadınlarla kaynatılmış su kullanma konusundaki çalışmalar bir başka ülkede örnek teşkil etmez ve sonuçları karşılaştırılamaz. ANTROPOLOJİK ARAŞTIRMA GELENEĞİNİN OLUMLU YANLARI Her ne kadar bu gelenek kısıtlı bir temsil yeteneğine sahip olsa da bazı avantajları da yok değildir.Birincisi araştırmacı uzun bir süreyi bu çevre içinde geçirmektedir.Bu zaman içinde o insanlar gibi yaşamakta onların anlama ve algılama biçimlerini kavramaktadır. Böylelikle yeniliklerin yayılmaya başlamasından önce o topluluğun durumunu.yeniliklerle birlikte yaşanan değişimi ve etkilerini daha iyi anlama ve değerlendirme imkanına sahip olmaktadır.Ayrıca araştırma için harcanan süre oldukça uzundur ve derinlemesine inceleme için yeterlidir. ÖNCELİK TEKNOLOJİ AKTARIMINDA Diğer araştırma gelenekleri ile karşılaştırıldığında antropoloji bir kültürden diğerine teknolojik yeniliklerin geçişi ile daha yakından ilgilenir.Amerika’nın keşfinden sonra yerlilere İspanyolların batıda atları,batılı yerleşimcilerine de yerlilerin mısır ekimini öğretmeleri bunun örneğidir.Günümüzde ise teknoloji batıdan gelişmekte olan ülkelere geçiş yapmaktadır. ANTROPOLOJİNİN ÖNCÜLÜĞÜ Göreceli olarak yeniliklerin yayılması Antropoloji’de erken başladığı için bu alanda yapılan çalışmalar erken sosyoloji ve kırsal sosyoloji gibi disiplinleri de etkilemiştir.Diğer disiplinler kişisel gözlem tekniklerinden çok nicel yöntemleri kullansa da bu alanda öncülük antropologlar tarafından yapılmıştır. BALİ ADASI VE PİRİNÇ YETİŞTİRME DENEYİ Amerikalı antropolog Steeve Lansing yaklaşık 15 yılını Endonezya’nın Bali adasında pirinç ekimi üzerine çalışma yaparak geçirdi.Yaklaşık 2.3 milyon kişinin yaşadığı bu adada halkın temel geçim kaynağı pirinç üretimidir.Geleneksel ve Budist rahiplerce yöneltilen bu sistemde dekar başına 1 tonluk verim alınmaktadır. Üretim ilişkileri, yaklaşık 1000 yıldır devam eden karışık ve mükemmel bir şekilde devam ettirilmektedir. Endonezya hükümetinin verimi arttırmak için senede iki yerine üç hasat yapılmasını istemesi ve kimyasal ilaçları kullandırmasıyla bin yıldır devam eden geleneksel sistem çökmüş ve üretim azalmıştır.Budist rahiplerin yönettiği geleneksel yapıyı dinsel saçmalık olarak değerlendirmeleri üretimde çöküşün başlangıcı olmuştur .Bu noktadan sonra üreticilerin bir kısmı geleneksel yönteme dönmüş,bir kısmı yeni tekniklerle devam etmiştir.Burada yapılan uygulamalar başarısız örneğin ortaya çıkışına neden olmuştur.Lansing’in 15 yıl kadar burada kalması bütün bu yaşanan süreci doğru olarak çözümlemesinde en önemli etken olmuştur. ERKEN SOSYOLOJİNİN ÖNEMİ Erken sosyolojinin geçmişi Fransız sosyolog Gabriel Tarde’a kadar uzanır, en önemli çalışmalar da 1920-1940 yılları arasında yapılmıştır.Bu alanın önemi ne mükemmel araştırma tekniklerinde ne de yapılan araştırmaların sayısındadır.Erken sosyologların yaptığı çalışmalar daha sonraki dönemlerdeki araştırmacıların kılavuzu olmuştur. Erken sosyologlar yeniliğin yayılımını bölge ve eyalet düzeyinde ele almış ve sosyal değişimleri anlamak için kullanmışlardır.Bu dönemde de Bowers(1937,1938) dışındakiler ne yenilik karar sürecini ne de yeniliklerde kamuoyu liderlerinin etkilerini dikkate almıştır. Bowers’ın çalışmaları önemlidir zira ilk defa sayısal.birincil ve ikincil kaynakların verilerini kullanmıştır.Yeniliklerin yayılımında kişilerarası etkileşimin kitle iletişim araçlarından daha etkin olduğunu,yayılımın s şekilli bir eğim gösterdiğini,ekolojik faktörlerin yeniliklerin algılanmasında ve kabulünde belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Sayısı gittikçe azalma eğiliminde olmasına rağmen en fazla araştırma bu alanda yapılmıştır. Günümüzde ise sadece birkaç araştırma yapılmaktadır. Kırsal sosyoloji, sosyolojinin alt alanıdır ve kırsal hayatın sosyal problemleri üzerine yoğunlaşır.Çoğu kırsal sosyologlar Üniversitelerin ziraat bölümlerinde istihdam edilirler.Bu ziraat okullarının üç görevi vardır.1-Öğrencileri eğitmek,2-Tarım konusunda araştırmalar yapmak ve çiftçilere sorunlarını çözmede yardımcı olmak,3-Tarımdaki teknolojik gelişimini tüm ülkeye yaymak. HİBRİD MISIR VE YAYILIM PARADİGMASI Daha önceki çalışmaların varlığı bilinse de Ryan ve Gross(1943) ‘un hibrid mısır üzerine yaptığı çalışma sadece Kırsal Sosyoloji için değil genel olarak yeniliklerin yayılımı çalışmaları için bir dönüm noktası olmuştur.İowa Eyalet Üniversitesi için hibrid mısır üretimi bir başarı hikayesi olmuştur.1928 yılında bu mısır tohumunu geliştirilip tarımda kullanılmaya başlanmış ve 13 yıl kadar bir süre içinde yaygınlığı yüzde yüze ulaşmıştır.Bu mısır tohumu verimi arttırmış ve hasatta mekanik araçlarla kolayca toplandığı için avantajlı olmuştur.Bu kadar avantajlı bir ürünün yaygınlaşmasının neden 13 yıl aldığını öğrenmek isteyen Eyalet yetkilileri Ryan’dan araştırma yapmasını talep etmiştir. Ryan ve Gross yeni paradigmanın kalbini oluşturan dört başlık üzerine çalışmışlardır.1-Yenilik karar sürecinde farkına varma,deneme ve uygulama 2- Yeniliğin kabulünde iletişim araçlarının etkileri, 3- Yeniliğin kabulünde ortaya çıkan s eğimli süreç, 4-Yeniliğin kabulünde kişisel,ekonomik sosyal etkiler. Bu araştırmacıların yaptığı çalışma genel olarak yeniliklerin yayılması kavramına damgasını vurmuştur ,zira görülmüştür ki bu çalışmanın ortaya çıkardığı sonuçlar diğer alanlar içinde geçerli olmaktadır. KIRSAL SOSYOLOJİNİN YAYILMA ARAŞTIRMALARI GÖRÜNMEZ OKULU. Ryan ve Gross’un 1943 yılındaki bu araştırmasından sonra 1950 yılına gelindiğinde bu alandaki araştırmalar tavan yapmıştı.Şüphesiz bunda en başta gelen etken Üniversitelerdir.Tarımda üretimi geliştirmek için teknolojik yenilikleri araştıran bu kurumlar aynı zamanda çok sayıda öğrenci de yetiştirmişti.Bunlar zaman içerisinde bu konuda akademik kariyer yaptılar ve yeni öğrenciler yetiştirdiler.Böylelikle bir akademik disiplin içinde,omuz omuza çalışanlardan görünmez bir okul oluşturdular.Bir disiplin içinde araştırmaları ve eğitimi en kısa zamanda en uç noktalara kadar götürdüler.1960 yılına gelindiğinde bu çalışmalar yavaşladı,zira yapılabileceklerin çoğu yapılmıştı.Artık fazla üretimden söz edilmeye başlanmıştı. Tarım alanında araştırmaları tetikleyen bir başka faktör de şüphesiz bu alana devlet kurumlarının, üniversitelerin ve özel sektörün sağladığı fon desteğidir.Bu nedenle araştırmaların sayısı patlamıştır.Bu çalışmalar teknolojik gelişmelerin uygulanması noktasında yol gösterici olmuş ve tarımda üretim artışı devrimi yaşanmıştır. Bu başarıların hemen ardından ABD yönetiminin sağladığı destek ve yardım adı altında çalışmalar üçüncü dünya ülkelerine de taşınmıştır. ABD Üniversitelerinde okuyan öğrenciler döndüklerinde bu çalışmaları kendi ülkelerinde başlatmışlardır.ABD hükümeti yardım kapsamı içinde Üniversitelerinden çok sayıda araştırmacıyı bu ülkelerde görevlendirmiştir.Uygulamanın ilk örnekleri Bangladeş ve Kolombiya’da gerçekleşmiştir. ABD’de 1958’de,Üçüncü Dünya Ülkelerinde 1967’de araştırmalar bıçakla kesilmiş gibi azaldı.Bundan sonra ancak birkaç çalışma yapıldı.1943-1958 yılları arasında araştırmalar altın dönemini yaşamış ve yayınların sayısı çok artmıştır.Öyle ki bu dönemde yapılan yenilik yayılımı araştırmalarının büyük bir oranı Kır Sosyolojisi alanında yapılmıştır. Ayrıca eleştiriler de artmaya başladı.Tarımda büyük bir devrim yaşanmış ve üretim çok arttırılırken çevre ihmal edilmişti.Tarımda kullanılan kimyasallar insan ve çevre sağlığı için ciddi bir problem yaratmıştı.Ayrıca bütün bu çalışmalar tarım alanında çalışan insanların hayatını kolaylaştırmak amacıyla yapılırken tarım sektöründe çalışanların sayısı oldukça azalmıştı.Tarımda makineleşme teknolojik araçları satın alamayan küçük çiftçileri olumsuz etkilemiş ve işsiz kalmışlardı.Tarım ürünlerinin fiyatları düşmüştü ama makineleşme sonunda bu araçlarla hasada uygun yeni ürün türleri geliştirilmişti.Bunlar da tüketicinin damak tadına uymuyordu. Üniversiteler bu teknolojileri geliştirirken sosyal yapıyı tamamen ihmal etmişti.Yeniliklerin toplumsal yapıda ne gibi değişikler yaratacağı öngörülmemişti veya önemsenmemişti.Yine bu devrimin ardından sağlıklı ve doğal beslenmenin önemi de ortaya çıkmış oldu.
 * GİRİŞ**
 * AVRUPADA YAYILIM ARAŞTIRMALARININ BAŞLAMASI **
 * YAYILIM ÇALIŞMALARININYAYGINLAŞMASI **
 * 2-ERKEN SOSYOLOJİ **
 * 3-KIRSAL SOSYOLOJİ **
 * ÜÇÜNCÜ DÜNYA ÜLKELERİNDE ÇALIŞMALAR **
 * ARAŞTIRMALARIN AZALMASI **

Sayısal verilere bakıldığında çok sayıda eğitim konulu yayılım araştırması yapılsa da genel olarak yeniliklerin yayılması düşüncesine eğitim alanının ciddi bir katkı sağladığı söylenemez.Burada özellikle belirtilebilecek nokta organizasyonların katılımı olabilir.Bu konuda yapılan çalışmalarda eğitimciler,ki kendileri her zaman bir organizasyonun üyesidir, bir şekilde geniş yapıların katılımını sağlamışlardır.Çiftçilerde bireysel düzeyde ikna gerekirken eğitimde organizasyonların yapısından avantaj sağlanmaktadır. ÖĞRETMEN OKULU ÇALIŞMALARI Bu konuda ilk çalışma sadece bir noktada California Üniversitesi Öğretmen Okulunda yapılmıştır ve tek noktada egemenliğini Dr.Paul Mort’ın ölümüne kadar sürdürmüştür.Burada yapılan çalışmalarda yeniliklere açık olmakla eğitim için harcanan bedel arasında ilişki olduğu ortaya atılmıştır.Kişilerin refah düzeyi ne kadar yüksekse yeniliklere o kadar açık oldukları görülmüş.Ayrıca bu tür eğitim yeniliklerinde ortalama kabul süresinin 25 yıl olduğu ortaya çıkmıştır.Fakat genelde süre başlığa göre değişmektedir.Örneğin modern matematiğin süresi 13 yıl,ana okulları sistemi elli yıl,sürücü eğitimi 7 yıl olmuştur.Burada o ülkedeki kurumların katılımı da önemli bir etkendir.Mort’un ölümünden sonra bu okul etkinliğini kaybetmiştir. HALK SAĞLIĞI VE MEDİKAL SOSYOLOJİ Bu alandaki yayılım araştırmaları çalışmaları 1950’lerde başlamıştır ve iki başlık altında yoğunlaşmıştır.1-İlaç kullanımının kontrolü,2-Doğum kontrol yöntemleri. Kolombiya Üniversitesi araştırmacıları çalışmalarını yaptıkları sırada hibrid mısır ile yapılan çalışmanın sonuçlarından haberdar değildi.Fakat ne ilginçtir ki medikal alanda elde edilen sonuçlar tarım alanında elde edilen sonuçlarla benzerlik gösteriyordu.Birincisi yeniliklerin yayılımı sırasında çok farklı alanların insanları olmalarına rağmen her iki grupta da dış dünya ile iletişimi yüksek insanlar yenilikleri kabul etmeye daha eğilimli oluyorlar.İkincisi kişilerarası etkileşimin bu kabulde oynadığı roldür.Kamuoyu liderlerinin yeniliği kabul etmesi ile birlikte s eğimli kabul süreci medikalde de tarımda da aynı şekilde olmuştur.Ayrıca kişilerin sosyal ve ekonomik konumları da bu süreci etkilemektedir.Bu kişiler yeniliğe daha açıktır.Bir başka nokta kişilerarası etkileşimde kişiler önce yakın ve etnik çevrelerinden etkilenmektedir.Yeni çıkan bir antibiyotiğin yayılım süreci ve evreleri neredeyse hibrid mısırın çiftçiler arasında yayılımına benzer bir yol izlemiştir. Doğum kontrol çalışmalarını biraz daha farklı şekilde ele almak gerekmektedir.Birincisi devlet tarafından basın kampanyaları ile desteklenmeli,kampanya düzenlenmeli,promosyon kontrol malzemeleri dağıtılmalı,birebir yüz yüze etkileşimde bulunulmalı ve sosyal faktörler de ön planda tutulmalıdır.Tayvan’da bu konuda başarılı bir çalışma yapılmış ancak bu çalışmanın sonuçları hiçbir zaman başka noktalarda başarıları garanti edememiştir.Zira doğum kontrolü özel bir konudur ve sonuçları ancak çok uzun bir zaman dilimi içinde elde edilebilmektedir.Bunun bir başka nedeni de doğum kontrolü bir önleyici metottur ve önleme ölçülemez ve gözlemlenemez bir olgudur. İletişimde günümüzde yeniliklerin yayılımı alanında yapılan araştırmaların yüzde 12’si yapılmaktadır.Kitabın ilk baskısının yapıldığı1962 yılında telif sahibi yazar iletişim alanında yayılım araştırmaları yapılabileceğini hayal dahi edemiyordu.Bu alandaki ilk çalışmalar Claude E.Shannon ve Warren Weawer’in etkili kitabının yayınından sonra başlamıştır. Başlangıçta sosyoloji,psikoloji vb alanlarda yapılan çalışmalarda iletişim ele alınmış ama bir bilim dalı olması düşünülmemiştir.Bu alandaki çalışmalar II Dünya savaşından sonra yeşermeye başlamış,doktora çalışmaları ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi,akademik kadroların ve derslerin oturması ancak bundan sonra olmuştur.Bu gün sadece ABD Üniversitelerinde 2000’e yakın iletişim kürsüsü vardır.Lisans düzeyinde mezun olan öğrencilerin yüzde 5’i bu alandan çıkmakta, ortalama her yıl 250 doktora tezi hazırlanmaktadır. Bu alanda yapılan ilk çalışmalarda Kennedy Suikasti,Papanın Vurulması,Challenger Uydu’sunun düşüşü gibi haberlerin basın yoluyla yayılması incelenmiştir.Bu araştırmalarda haberin diğer araştırmalardan farklı olarak çok hızlı yayıldığı görülmüştür.Araştırma metodu olarak da çok sayıda kişiye hemen telefonla ulaşma gibi metot kullanılmıştır.Araştırmalarda 1 saat gibi kısa bir süre içinde neredeyse toplumun % 95’inin haberi duyduğu,bireylerarası etkileşiminde hala önemli bir faktör olduğunu ortaya koymuştur. Pazarlamada yayılım geleneği 1960’lardan sonra gelişmeye başlamış ve 1970’lerde sosyal pazarlamanın patlaması ile büyük bir ivme kazanmıştır.İlk araştırma çalışmalarının yapıldığı 1961 yılında kitabın yazarı pazarlamada bu anlamda bir yayılım beklemediğini ifade etmektedir.Nitekim bugün yeniliklerin yayılımı araştırma çalışmalarında pazarlama alanında yapılanlar toplamın yüzde on beşini oluşturmaktadır. Her yıl yüzlerce yeni ürün piyasaya çıkmaktadır ve bunlardan sadece bir kaçı kendilerine yer bulabilmektedir.Bu anlamda ürünün tutundurulması ve satış devamlılığının sağlanması ve rakiplerle rekabet gücünü koruyabilmesi için sürekli araştırmalar yapılmaktadır.Ancak bu belgelerin pek çoğu özel firmaların gizli dosyalarında yer almakta ve pek azı araştırmacılara açılabilmektedir. FRANK BASS VE TAHMİN MODELİ Şüphesiz yeniliklerin yayılımı araştırmalarında pek çok gelişme olmuştur ancak hiç biri Frank Bass’ın öne sürdüğü tahmin teorisi dışında tekil olarak bu kadar etkin olamamıştır.Bass’ın tahmin modeli yeni ürün piyasaya sürülürken ve sonraki aşamalarda sadece pazarlama değil bir çok alanda can kurtarıcı olmuş ve pek çok uluslar arası firma tarafından da kurumsal olarak kullanılmıştır.Peki bu tahmin modeli neyi öne sürmektedir. Bass’a göre yeniliklerin yayılımı sırasında tüketici iki iletişim kaynağından etkilenir.Bunların birincisi kitle iletişimi,ikincisi işe kişilerarası iletişimdir.Birincisine göre yeniliği uygulayacak kişi kitle iletişiminden bütün yayılım süreci boyunca etkilenir ancak yoğunluk ilk aşamadadır.İkincisinde ise kişiler ilk bölümde fazlasıyla etkilenirler ancak bu etki ikinci yarıda azalır.Bu grafik olarak s eğimli bir seyir izler.Bu modelin önemi yeniliğin kabul edilip edilmemesi değil zamana bağlı olarak kaç kişi tarafından kabul edileceğini tahmin etmesi ve yeniliğin kabulü oranını matematiksel bir formüle bağlamasıdır.Bass modeli daha sonra diğer araştırmacılar tarafından geliştirilmiştir. SOSYAL PAZARLAMA Bazı yeniliklerin yayılma süreci farklıdır ve insanlar zorla bu yeniliklere uydurulur. Motosikletlerde kask takılması, araçlarda emniyet kemerinin kullanım zorunluluğu,sigara içilmeyen alanlar gibi.Sosyal Pazarlama ise tamamen farklı bir süreçtir.Sağlığı korumak,okur-yazarlık oranını arttırmak,yaşam seviyesini yükseltmek bazı konu başlıkları olabilir.Sosyal Pazarlama aslında profesyonel pazarlama tekniklerini kullanarak kar amacı gütmeyen ürün ve hizmetlerin yayılımını arttırmak olarak tanımlanabilir. Sosyal Pazarlama enerji tüketiminin azaltılmasından,AID’se karşı alınacak önlemlere,emniyetli araç kullanımından obeziteye,bebeklerin anne sütü ile beslenmesinden sigara içilmemesine kadar her konuyu kapsar.Genel olarak yapmaktan hoşnut olmadığımız veya zararlı bir takım alışkanlık ve uygulamalardan bizi kurtarmak için yapılan sosyal çalışmalardır.Doğru yapıldığında gerçekten faydalıdır. Ticari pazarlama ile sosyal pazarlama arasındaki en belirgin fark hedef ve hitap ettiği kitledir.Ticari pazarlama kar amaçlıdır ve nispeten elit sayılabilecek,satın alma gücü olan insanlara yöneliktir.Sosyal pazarlama ise yeniliklerden yararlanamayan düşük gelir grubunda olan insanlara seslenir.Sosyal pazarlamada yüksek sonuçlar beklenir.Örneğin doğum kontrolü çalışmalarında yüzde elli azalma beklentisi vardır.Ticari pazarlamada ise rakipten alınacak yüzde sıfır beşlik oran bile başarıdır.Bazen ticari ve sosyal pazarlamalar da çatışabilir.Süt üreticileri süt tozu satmaya çalışırken sosyal kurumlar anne sütü ile beslenmeyi yaymaya çalışır.Sigara üreticileri sigara satmak için kampanya düzenlerken Sağlık Bakanlığı sigara tüketimini azaltmak için kısıtlamalar getirebilir. Sosyal pazarlamanın olmazsa olmazları; Yeniliklerin yayılımının pazarlama ekolü boyutunda avantajlı tarafları kadar dezavantajlı tarafları da vardır. Belki de en dikkati çeken, araştırmalarda sürekli üretici tarafın beklentilerinin karşılanıp karşılanmadığının araştırılmasıdır.Bu sırada tüketici konumunda olanların beklentileri göz ardı edilir.Bu noktada en önemli neden de araştırma ile ilgili harcamaların firmalar tarafından yapılmasıdır. Burada tartışılan on yenilik yayılımı geleneği içinde en küçüğü olmasına rağmen geçen yıllar içinde coğrafya çok önem kazandı.1961’de sadece bir akademisyen tarafından üretilmiş üç araştırma varken bu sayı 1994 de 160’a ve oranda % 4’e çıktı. Yeniliklerin yayılımının genel sosyoloji geleneğinin konu başlıkları aslında diğer geleneklerin artıkları olarak tanımlanabilir. Bunlar erken sosyoloji,kırsal sosyoloji ve sağlık/medikal sosyolojiden geriye kalan tortu başlıklardır.1960 da bu alanda başlayan çalışmalar önemli bir mesafe kaydetmiş ve 1994 yılına gelindiğinde alanda yapılan toplam araştırma sayısı 322 ,araştırmaların tüm yayılım sayısındaki oranı ise % 8 olmuştur.Genel sıralama da ise genel sosyoloji araştırma sayısı açısından beşinciliğe yükselmiştir. Genel ekonomide yayılım çalışmaları 1980 ve 1990’da yenilik araştırmalarının ana başlıklarından biri oldu.155 araştırma,% 5 oran ve artı 101 tarım ekonomistleri araştırmaları ile küçük dar diye tanımladığımız bu alanda yapıldı.Genel ekonomi teknolojik yeniliklerin ekonomik analizlerini incelemektedir. 1-ERKEN DUYANLAR Genellikle ilk duyumlar kitle iletişim araçlarından olmakta daha sonra ilk duyanlar haberi ağızdan ağza yöntemi ile diğerlerine yaymaktadır.Burada s eğimli grafik görülmektedir.İlk duyanlar genellikle toplam duyanların yarısını oluşturmaktadır. 2-SOSYAL SİSTEM İÇİNDE DEĞİŞİK YENİLİKLERİN KABUL ORANI Bu konuda çiftçilerle yapılan araştırmalar çok sayıda yenilikten ekonomik katkı sağlayan,riski az olanların daha çabuk ve daha kolay kabul edildiğini göstermiştir. 3-YENİLİKÇİ OLMAYANLAR Yapılan araştırmalar ekonomik durumu iyi ve eğitimli bireylerin yeniliklere açık ve daha kolay kabul edebilir durumda olduklarını göstermiştir. 4-FİKİR ÖNDERLERİ Yeniliklerin kabul görmesinin veya reddedilmesinin temel faktörlerinden biri de fikir önderlerinin tavrı ve değişimi yaşayacak olan kişilerle olan ilişkilerinin boyutudur. 5-YAYILIM NETWORKLERİ Araştırmalarda yayılımda kişilerin irtibatta bulundukları kişilerin ve gözlemlerinin etkili olduğunu göstermiştir. 6-DEĞİŞİK SOSYAL SİSTEMLERDE KABUL SÜRECİ Kore’de 24 köyde yapılan doğum kontrol çalışmalarında;çabuk kabul eden ailelerin daha fazla yayın organlarından etkilendiklerini,daha kuvvetli iletişim ağı olan fikir önderleri olduğunu ve kampanya yetkilileri ile daha fazla iletişim içinde oldukları görülmüştür.Ekonomik refah seviyesi bir faktör olarak ortaya çıkmamıştır. 7-İLETİŞİM KANALI Hibrid mısır tohumu konusunda yapılan çalışmalar çiftçilerin bu yeniliği ilk defa satıcılardan duyduğu ancak asıl etkilenmenin komşulardan ve diğer çiftçilerden meydana geldiğini ortaya çıkarmıştır.Araştırmacılara göre kabul sürecinde değişik aşamalar vardır.Her ne kadar satıcılar ilk duyum aşamasının en önemli figürü ise de asıl etkilenme yeniliği uygulayan ve gözlemlenen kişilerle yapılan iletişim sonucu ortaya çıkmaktadır ve her aşamada farklı iletişim kanalları vardır. 8-YENİLİKLERİN SONUCU Avustralya da dış dünya ile teması olmayan Yır Yoront yerlilerine çelik baltanın misyonerler tarafından sıradan bir şekilde dağıtılması bu kabilenin sosyal yapısını çökertmiştir.Geçmişte çelik balta yerine ikame eden taş baltanın kullanımı yaşlı ve erkeklere ait bir haktı ve buna uygun bir hiyerarşik kültür oluşmuştu.Çok sayıda çelik baltanın ücretsiz veya iş karşılığı herkese verilmesi bu yapıyı ortadan kaldırmıştır. Başlangıçta değişik bilim dallarında yapılan çalışmaların bir parçası olan yeniliklerin yayılması çalışmaları sonraları ayrı bir başlık altında ele alınmaya ve değerlendirilmeye başlandı.
 * 4-EĞİTİM**
 * 5-İLETİŞİM **
 * 6-PAZARLAMA **
 * 1-**__Hedef kitlenin sınırlandırılması,__örneğin kalp ile ilgili kampanyalar 45 yaş ve üzeri şişman kişilere yönelik olur,
 * 2-**__Ön araştırma yapılması__**,** kampanyada etkili duyuru yapabilmek için ön örnek çalışma yapılır.
 * 3-**__Yenilik hedef kitleye göre anlamlandırılması,__Jamaika da kondoma panter isminin verilmesi,
 * 4-**__Ürün fiyatı,__ Kampanyada kullanılan ürünler ya ücretsizdir ya da çok düşük fiyatlıdır.Hindistan da nüfus planlaması kampanyası sırasında kondomlar sadece 2 sente her noktada dağıtılmıştır.
 * 5-**__Medya planlaması ve kullanımı,__ Kampanya sırasında kamu anonslarının yanı sıra profesyonel medya araçları da kullanılmalıdır.
 * 7-COĞRAFYA **
 * 8-GENEL SOSYOLOJİ **
 * 9-GENEL EKONOMİ **
 * YAYILIM ARAŞTIRMALARININ TİPOLOJİSİ **
 * SONUÇ **